ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ – ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಾಂಗದ ಮೇಲ್ಸದನವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಸದನ ಶಾಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Bicameral Legislature) ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸದನಗಳಿವೆ:
-
ವಿಧಾನಸಭೆ (Legislative Assembly)
-
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ (Legislative Council)
ವಿಧಾನಸಭೆ ಕೆಳಸದನವಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಮೇಲ್ಸದನವಾಗಿದೆ.
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ರಚನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸದನವು ಕಾನೂನು ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು, ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಾದ KPSC, UPSC, SDA, FDA, PSI ಮತ್ತು VA ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಎಂದರೇನು?
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ (Legislative Council) ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಾಂಗದ ಮೇಲ್ಸದನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಸತ್ತಿನ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸದನದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರು ನೇರವಾಗಿ ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ಈ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಸದನ (Permanent House) ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಈ ಸದನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 75 ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದಾರೆ.
ಈ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆ ವಿಧಾನ
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
| ಆಯ್ಕೆ ವಿಧಾನ | ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ |
|---|---|
| ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು | 25 |
| ವಿಧಾನಸಭೆ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಆಯ್ಕೆ | 25 |
| ಶಿಕ್ಷಕರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ | 7 |
| ಪದವೀಧರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ | 7 |
| ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಂದ ನೇಮಕ | 11 |
1. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು
ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ
-
ನಗರಸಭೆ
-
ಪುರಸಭೆ
-
ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್
-
ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್
ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಒಟ್ಟು 25 ಸದಸ್ಯರು ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
2. ವಿಧಾನಸಭೆ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಆಯ್ಕೆ
ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ 25 ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
3. ಶಿಕ್ಷಕರ ಕ್ಷೇತ್ರ
ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ 7 ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
4. ಪದವೀಧರ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ 7 ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
5. ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಂದ ನೇಮಕ
ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಹುದು.
ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ 11 ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸದಸ್ಯರ ಅವಧಿ
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರ ಅವಧಿ 6 ವರ್ಷಗಳು.
ಆದರೆ ಈ ಸದನವು ಸ್ಥಿರ ಸದನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ 2 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ 1/3 ಸದಸ್ಯರು ನಿವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ನ ಅಧಿಕಾರಗಳು
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಗಳಿವೆ.
1. ಶಾಸನಾಧಿಕಾರ
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ರಚನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಚರ್ಚಾ ಅಧಿಕಾರ
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಬಹುದು.
3. ಸಲಹಾ ಪಾತ್ರ
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಕಾನೂನುಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
| ಅಂಶ | ವಿಧಾನಸಭೆ | ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ |
|---|---|---|
| ಸದನದ ಪ್ರಕಾರ | ಕೆಳಸದನ | ಮೇಲ್ಸದನ |
| ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ | 224 | 75 |
| ಚುನಾವಣೆ | ಜನರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ | ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ |
| ಅವಧಿ | 5 ವರ್ಷ | 6 ವರ್ಷ |
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ನ ಮಹತ್ವ
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು
-
ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು
-
ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ
-
ಶಾಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಮತೋಲನ ನೀಡುತ್ತದೆ
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
ಸರ್ಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ MCQ
ಪ್ರಶ್ನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?
A) 60
B) 70
C) 75
D) 80
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: 75
ನೆನಪಿಡಿ
-
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಸದನ ಶಾಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.
-
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲ್ಸದನವಾಗಿದೆ.
-
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 75.
-
ಸದಸ್ಯರ ಅವಧಿ 6 ವರ್ಷಗಳು.
-
ಪ್ರತಿ 2 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ 1/3 ಸದಸ್ಯರು ನಿವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಾದ KPSC, SDA, FDA, PSI, VA ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
