ಹೊಯ್ಸಳರು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರು ಪ್ರಮುಖರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 14ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ಆಳಿದರು. ಇವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವು ಬಹಳವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಯಿತು.

ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಉದ್ಭವ

ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಉದ್ಭವದ ಕುರಿತು ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆ ಇದೆ. “ಸಾಲಾ” ಎಂಬ ಯುವಕನು ತನ್ನ ಗುರು ಸುದತ್ತ ಮುನಿ ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದನು. ಆಗ ಗುರು “ಹೋಯ್ ಸಾಲಾ” (ಹುಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆ) ಎಂದು ಕೂಗಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ವಂಶಕ್ಕೆ ಹೊಯ್ಸಳ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಈ ಘಟನೆ ನಂತರ ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಯೋಧನ ಚಿತ್ರ ಬಳಸಲಾಯಿತು.

ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಗಳು

ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಿಂದ ನಡೆಸಿದರು.

ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಧಾನಿಗಳು:

• ಬೆಳೂರು (Belur)

• ಹಳೇಬೀಡು (Halebidu)

• ದ್ವಾರಸಮುದ್ರ (Dwarasamudra)

ಹಳೇಬೀಡು ನಗರವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಹೊಯ್ಸಳರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜರು

ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ರಾಜರು ಇದ್ದರು.

1. ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ

ಹೊಯ್ಸಳರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ. ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು.

ಅವನ ಸಾಧನೆಗಳು:

• ಚೋಳರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು

• ಬೆಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು

• ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದನು

2. ನರಸಿಂಹ

ನರಸಿಂಹನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

3. ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ

ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜರಲ್ಲಿ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ III ಪ್ರಮುಖರು.

ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು.

ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು:

• ಬೆಳೂರು – ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ

• ಹಳೇಬೀಡು – ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ

• ಸೋಮನಾಥಪುರ – ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ

ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಿಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವ

ಹೊಯ್ಸಳರ ಇತಿಹಾಸವು ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ವಿವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಈ ವಿಷಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ:

• KPSC

• FDA / SDA

• PSI

• PDO

• ಪೊಲೀಸ್ ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು

• ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

• ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜಧಾನಿ ಯಾವುದು?

• ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಯಾವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು?

• ಹೊಯ್ಸಳರ ಚಿಹ್ನೆ ಏನು?

• ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳು ಯಾವುವು?

ನೆನಪಿಡಿ (ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು)

✔ ಹೊಯ್ಸಳರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ರಾಜವಂಶ.

✔ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 14ನೇ ಶತಮಾನವರೆಗೆ ಇತ್ತು.

✔ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಬೆಳೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡು.

✔ ಹೊಯ್ಸಳರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ.

✔ ಬೆಳೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

✔ ಹೊಯ್ಸಳರ ಚಿಹ್ನೆ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಯೋಧ.

✔ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

✔ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬಹಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.